Một quan chức Quốc hội giấu tên cho biết, báo cáo được Bộ Quốc phòng Mỹ trình lên Quốc hội ngày 9/3 cho thấy, Lầu Năm Góc đã chi 5,6 tỷ USD chỉ riêng cho chi phí đạn dược trong hai ngày đầu tiên của cuộc xung đột. Ông này cũng dự đoán, con số có thể đã lên tới hơn 10 tỷ USD cho những ngày tiếp theo.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những tín hiệu trái chiều về thời gian và mục tiêu cuối cùng của “Chiến dịch cuồng nộ” (Epic Fury). Ban đầu, ông dự đoán chiến dịch ném bom sẽ kéo dài khoảng 4-6 tuần, có khả năng kết thúc “nhanh chóng”. Tuy nhiên, mới đây người đứng đầu Nhà Trắng lại để ngỏ khả năng sẽ có một cuộc tấn công dài hơn và kế hoạch triển khai bộ binh tới Tehran.
 |
| Các thủy thủ chuẩn bị triển khai vũ khí trên boong tàu sân bay USS Abraham Lincoln để hỗ trợ “Chiến dịch cuồng nộ” vào ngày 28/2. (Nguồn: Hải quân Mỹ) |
Giới quan sát cho rằng, ngay cả một cuộc chiến tương đối ngắn cũng sẽ để lại hậu quả lâu dài, sâu rộng khi hàng triệu người bị cuốn vào cuộc xung đột.
“Bài học của lịch sử cho thấy, một cuộc xung đột dù ngắn ngủi nhưng có thể gây ra những hậu quả to lớn lan tỏa theo thời gian”, Stephanie Savell, Giám đốc dự án Chi phí chiến tranh tại Trường Quan hệ quốc tế và công cộng Watson thuộc Đại học Brown (Mỹ), cho hay.
Cho đến nay, cả Nhà Trắng và Văn phòng Quản lý ngân sách đều chưa công khai chi phí mà người đóng thuế phải gánh hay tổng chi phí cần thiết cho chiến dịch dù trước đó Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Ủy ban Ngân sách Hạ viện, Hạ nghị sĩ Brendan Boyle của Pennsylvania, đã yêu cầu Văn phòng Ngân sách Quốc hội đưa ra con số cụ thể.
Kéo dài và tốn kém
Michael O’Hanlon, Giám đốc nghiên cứu chương trình chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, cho biết ước tính sơ bộ về chi phí quân sự của một cuộc chiến trong một “chiến dịch không kích kéo dài” thường rơi vào khoảng vài tỷ USD/tháng.
“Nhưng ở thời điểm này, tôi nghĩ con số thực tế có thể vào khoảng vài tỷ USD/tuần” ông nói, đồng thời cho rằng việc thay đổi chế độ – điều mà ông Trump thường xuyên nhắc đến khi bắt đầu chiến dịch, có thể tốn kém hơn rất nhiều, cả về chi phí kinh tế cũng như tính mạng của binh lính và dân thường.
So sánh với các cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq, ông Michael O’Hanlon ước tính, trung bình nước Mỹ tiêu tốn khoảng 1 triệu USD/năm cho mỗi binh sĩ Mỹ được triển khai, sau khi tính toán tất cả các chi phí về cơ sở hạ tầng, thiết bị, chăm sóc sức khỏe và các yếu tố khác.
Trong thời kỳ cao điểm, số lượng binh sĩ Mỹ hiện diện tại Afghanistan và Iraq lên tới 100.000 đến 175.000 người, tiêu tốn khoảng 200 tỷ USD/năm.
 |
| Tổng thống Donald Trump giơ tay chào khi đội khiêng quan tài phủ cờ chứa hài cốt của Trung sĩ Declan J. Coady tại Căn cứ Không quân Dover hôm 7/3 ở Dover, Delaware. Sáu binh sĩ thuộc Bộ Tư lệnh Hậu cần 103, trong đó có Coady, đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran ngày 1/3 tại Cảng Shuaiba, Kuwait. (Nguồn: Getty Images) |
“Nếu cần ít nhất 100.000 binh sĩ Mỹ ở Afghanistan, Washington có thể cần đến 250.000 binh sĩ hoặc nhiều hơn ở Iran nếu thực sự muốn ổn định toàn bộ đất nước”, chuyên gia này cho hay. Con số để các lực lượng của Mỹ hiện diện ở Iran trong suốt 12 tháng dự kiến lên tới 250 – 300 tỷ USD và sẽ tiếp tục tăng thêm mỗi năm.
Ngoài ra, theo ông Michael O’Hanlon, đó chỉ là chi phí dự tính để vận hành quân đội, chưa bao gồm thiệt hại có khả năng xảy ra đối với các cơ sở ngoại giao Mỹ trong khu vực hay các chi phí liên quan khác đến cuộc chiến.
Số thương vong của binh lính Mỹ có thể tăng lên tùy thuộc vào quy mô của cuộc xung đột. Cuộc chiến tại Afghanistan trong hai thập kỷ đã khiến khoảng 2.500 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Khoảng 4.500 người Mỹ đã thiệt mạng trong 15 năm xung đột ở Iraq, ông nói.
Theo bà Stephanie Savell, những nghiên cứu đã chỉ ra rằng “chiến tranh không bao giờ nhanh chóng, rẻ tiền hay dễ dàng”. Cuộc chiến tại Iraq bắt đầu vào năm 2003, là một trong nhiều ví dụ về việc các nhà lãnh đạo thường tuyên bố trước đó rằng cuộc xung đột sẽ “ngắn gọn, dứt khoát và tương đối ít tốn kém”.
“Chúng ta thấy nhiều kiểu tuyên truyền đó đang được lặp đi lặp lại những ngày này về cuộc xung đột tại Trung Đông”, bà nói.
Không chỉ binh lính và thường dân bị thiệt mạng bởi bom, đạn, các loại vũ khí…xung đột còn để lại những hậu quả khôn lường sau đó như tình trạng thiếu nước sạch, thực phẩm và chăm sóc y tế…
“Xung đột thực sự có tác động lâu dài và sâu sắc đối với tất cả mọi người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Khi xung độ xảy ra, trẻ em từ 0 đến 5 tuổi là những đối tượng chịu ảnh hưởng lâu dài nhất bởi bệnh tật, suy dinh dưỡng và những tác động kéo dài sau này”, bà Stephanie Savell cảnh báo.
Seth Jones, Chủ tịch bộ phận quốc phòng và an ninh tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược quốc tế nhận định sẽ “rất khó” để quân đội Mỹ và Israel gây ra “thiệt hại lớn cho chính quyền Iran nếu chủ yếu chỉ bằng “lực lượng không quân và hải quân”.
Ông cho biết, các cuộc chiến của quân đội Mỹ ở Afghanistan và Iraq, cũng như các hoạt động ở Libya, đều sử dụng kết hợp nhiều chiến thuật, bao gồm cả lực lượng mặt đất.
“Những cuộc chiến đó kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ sau đó. Và chúng ta đều chứng kiến các cuộc nội chiến và nổi dậy trong cả ba trường hợp”, ông Seth Jones lưu ý, đồng thời cho rằng việc định hình một chế độ hoàn toàn mới ở Iran sẽ mất “nhiều tháng, thậm chí lâu hơn nữa”.
Một cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến nhiều thách thức đối với quân đội Mỹ, một trong số đó là việc bổ sung kho vũ khí như hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao THAAD, mà theo ông Seth Jones, khoảng một phần tư đã bị rút khỏi kho dự trữ vào năm 2025.
“Có khả năng xung đột sẽ leo thang hơn nữa nếu những người ủng hộ Iran bên ngoài quyết định bắt đầu nhắm mục tiêu vào quân đội hoặc dân thường Mỹ. “Liệu lực lượng Houthi có bắt đầu nổ súng từ Yemen? Liệu chúng ta có thấy các nhóm dân quân Shia Iraq bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công, bao gồm cả chống lại lực lượng Mỹ ở Syria, Iraq, Jordan, hoặc các địa điểm khác?”, ông Seth Jones lo ngại.
Không phải nguồn lực vô hạn
Bà Mara Karlin, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện Brookings và giáo sư thực hành tại Trường nghiên cứu quốc tế cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins, cho biết trong một cuộc thảo luận nhóm rằng mặc dù quân đội Mỹ có ngân sách lớn, nhưng nguồn lực của họ không phải là vô hạn.
 |
| Máy bay F-35B Lightning II hạ cánh xuống boong tàu đổ bộ USS Essex. (Nguồn: Hải quân Mỹ) |
Quốc hội đã phê duyệt 838,7 tỷ USD cho Bộ Quốc phòng vào tháng Giêng như một phần của quy trình cấp ngân sách chính phủ hàng năm. Đảng Cộng hòa đã phê duyệt thêm 150 tỷ USD cho Lầu Năm Góc để chi cho các chương trình cụ thể, như phòng không và phòng thủ tên lửa, cũng như đóng tàu, trong “Dự luật lớn, tuyệt vời” (OBBBA) ban hành vào năm 2025.
Cũng theo bà Mara Karlin, không thể loại trừ khả năng Tổng thống Trump điều động đến bộ binh và việc này đồng nghĩa nước Mỹ cần chuẩn bị cho rất nhiều thương vong cùng một cuộc chiến “có thể kéo dài và rất tàn khốc”.
Các chuyên gia cảnh báo rằng việc tiếp tục giao tranh trong nhiều tuần có thể làm trầm trọng thêm áp lực đối với nền kinh tế Mỹ và Israel, và dẫn đến chi phí tài chính lớn hơn nhiều.
Cái giá của “Chiến dịch cuồng nộ” đang bắt đầu gây tranh cãi ở Washington. Cuộc thăm dò của Reuters và Ipsos – một trong những công ty nghiên cứu hàng đầu thế giới, cung cấp thông tin đáng tin cậy về dư luận xã hội – cho thấy chỉ có 1/4 số người Mỹ được hỏi ủng hộ các cuộc tấn công vào Iran, kể cả những người trong đảng Cộng hòa.
Các nhà phân tích chính trị cho rằng, yếu tố chính là kinh tế đang gây áp lực lên Washington không thể kéo dài xung đột. Việc nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ và đóng cửa eo biển Hormuz đã làm cho giá dầu tăng 20%, dẫn đến giá cả dịch vụ và hàng hóa tăng vọt, ảnh hưởng đến đời sống của người dân, điều này làm tăng áp lực lên dư luận xã hội Mỹ đòi chấm dứt xung đột.
